خبرگزاری شبستان

دوشنبه ۲۵ شهریور ۱۳۹۸

الاثنين ١٦ المحرّم ١٤٤١

Monday, September 16, 2019

اللَّهُم کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن، صَلَواتُکَ علَیه و علی آبائِه، فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَه، وَلِیّاً وَ حَافِظاً و قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْنا، حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعا وَ تُمَتعَهُ فیها طَویلا" - خدایا، ولىّ‏ ات، حضرت حجّت بن الحسن، که درود تو بر او و بر پدرانش باد؛ در این لحظه و در تمام لحظات سرپرست و نگاهدار و راهبر و یارى گر و راهنما و دیدبان باش، تا او را به صورتى که خوشایند اوست، ساکن زمین گردانیده و مدّت زمان طولانى در آن بهره مند سازی

سرویس : هرمزگان - زمان :   ۱۳۹۸/۶/۱ - ۱۹:۵۸ شناسه خبر : ۸۲۳۹۰۴
یادداشت مهمان//
« نخل »، درختی مقدس/این درخت نقش ویژه ای در زندگی مردمان جنوب دارد
نخل درختی عجیب و شبیه به آدمیزاد می باشد و حتی واحد شمارش آن نیز نفر است؛ این درخت مقدس جایگاه ویژه ای در زندگی مردمان جنوب دارد.

خبرگزاری شبستان-هرمزگان: « سهراب سعیدی »، از اساتید دانشگاه و پژوهشگر شهرستان میناب؛ « نخل »، از درختان بسیار قدیمی و نام آن در قرآن کریم و احادیث و روایات به کرات آمده است.

 

مورخان، درخت نخل را ملکه درختان نامیده اند و ساکنان جنوب، نخل را تنها میراث ماندگار پس از خود قلمداد کرده و بر این باورند که این درخت شجره وفاداری است.

 

در ادبیات شفاهی شهرستان میناب از نخل فراوان یاد شده است، همین طور این درخت جایگاه ویژه ای در سنت ها، آداب و رسوم، اعتقادات و باورهای مردم این دیار دارد.

 

درخت نخل که در گویش اکثر مناطق استان هرمزگان، « مُغ » نامیده می شود از هر حیث برای مردم جنوب اهمیت داشته و دارد تاجایی که نقش این درخت ارزشمند در تامین خوراک، مسکن و صنایع دستی حصیری مورد نیاز مردم غیر قابل انکار است.

 

نخل و فرآوردهای آن از زمان بسیار دور بر اقتصاد مردم جنوب موثر بوده و ادامه زندگی را در مناطق گرم و سوزان سهل و آسان می کرده است و اگر بگوییم هر نخل همانند یک نفر نیروی انسانی، نان آو و تاثیرگذار در اقتصاد خانواده ها بوده است نیز سخن اغراق آمیزی نگفته ایم.

 

جایگاه نخل بین مردم میناب به گونه ای بوده که از دیرباز آن را در زمره فرزندان خانواده محسوب می کرده و برای آن مرگ و میر در نظر گرفته اند.

 

شاید در میان دیگر درختان نتوان درختی را یافت که علاوه بر نر و ماده بودن، به اندازه نخل تنوع و گوناگونی داشته باشد، این در حالی است که در میناب براساس آنچه تاکنون سینه به سینه نقل شده و در نخلستان ها و باغات منطقه می توان مشاهده کرد، وجود بیش از ۸۰ رقم نخل است که محصول هر کدام نیز کاربرد خاص خودش را دارد.

 

مردم میناب هنگامی که پاجوش نخل(نهال) را از مادر جدا کرده و به زمین اصلی انتقال می دهند، آن را رو به قبله کشت می کنند و بر این باورند که اگر این قاعده رعایت نشود، نخل هیچ گاه بارور و مثمر نخواهد شد.

 

نخل علاوه بر این که در مسکن، خوراک و لوازم زندگی مردم نقش دارد، بیش از ۷۰ نوع صنایع دستی حصیری نیز از شاخ و برگ زاید آن نیز تهیه می شود.

 

از دیگر مشتقات درخت نخل، خارک پخته است که در گویش محلی « کُنگ جوشنده » گفته می شود که با آدابی خاص در اکثر روستاهای شهرستان میناب و دیگر شهرستان های استان هرمزگان تهیه می شود.

 

برای تهیه خارک پخته بیشتر از محصول نارس گونه های نخل به نام های «هِلو » و « گِردُن » استفاده می شود؛ باغداران در پایان مردادماه و ابتدای شهریور خوشه های خرما که هنوز نارس است را از درخت جدا و طی آیینی درون دیگ های از جنس مس و در آب جوش می ریزند، تا کاملا پخته شود.

 

پس از حدود ۱۵ تا ۲۰ دقیقه خارک های پخته را به وسیله کفگیر که به گویش مینابی به آن مُچَک گفته می شود از دیگ ها خارج و درون سبدهای بافته شده از برگ نخل که « پَری » نام دارد، ریخته می شود و برای خشک شدن به مُشتا(محلی محصور شده با سِوند(برگ های درخت خرما) که برای نگهداری محصولات برداشت شده ) انتقال داده می شود و روی سوندهای پهن شده تا خشک شوند.

 

خارک های پخته شده پس از سه روز نگهداری زیر آفتاب خشک شده و سپس جمع آوری و درون گونی های کنفی نگهداری می شوند.

 

در قدیم خرماهای پخته شده که در گویش محلی به آن(کُنگ جوشوندَه) می گویند توسط تاجران خارک خریداری و به وسیله شتر به بندر تیاب حمل و از آنجا نیز به کشورهای حوزه خلیج فارس و هندوستان و حتی کشور زنگبار در آفریقا صادر می شد.

 

خارک پخته میناب علاوه بر مصرف خوراکی به شکل آجیل، در صنعت شیرینی و شکلات و همین طور رنگ سازی کاربرد داشته است.

 

از تجار قدیم خارک در میناب می توان به مرحوم میرهاشم شمس، حاج محمد ملاحی، باقر سعیدی اهل روستای محمودی، کربلایی غلام نوحه گر اهل روستای نصیرایی، حسن کربلایی غلام، مشهدی محمد غلام حسن و مرحوم حاج کامل ذاکری اهل روستای گورزانگ اشاره کرد.

 

امید است جشنواره آئینی مُغ و مُشتا علاوه بر پرداختن به سبک زندگی مردم میناب در فصل برداشت خرما و توسعه صنعت گردشگری، بتواند گام های بلندی در راستای رونق اقتصادی و تحول در زندگی باغداران و ذی نفعان بردارد.

 

سومین جشنواره آیینی « مُغ و مُشتا »، نمایش سبک زندگی مردم شهرستان میناب در هنگامه برداشت محصول نخل ۳۱ مرداد ماه جاری با استقبال پرشور آحاد مردم دوستدار فرهنگ و هنر در میناب برگزار شد.

 

مُشتاداری، کُنگ جوشی، شیره گیری، سوندبافی، صنایع دستی و بازی های بومی محلی از بخش های مختلف سومین جشنواره آیینی سنتی « مُغ و مُشتا » بود.

 

 

پایان پیام/88

نظرات

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

نظرات ارسال شده

سرخط خبرهای سرویس

اختصاصی شبستان:

برق جان جوان جغینی را گرفت

جوانی ۲۱ ساله در بخش جغین شهرستان رودان در شرق استان هرمزگان به علت برق گرفتگی جان خود را از دست داد.

اخبار برگزیده شبستان