خبرگزاری شبستان

یکشنبه ۶ خرداد ۱۳۹۷

الأحد ١٢ رمضان ١٤٣٩

Sunday, May 27, 2018

اللَّهُم کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن، صَلَواتُکَ علَیه و علی آبائِه، فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَه، وَلِیّاً وَ حَافِظاً و قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْنا، حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعا وَ تُمَتعَهُ فیها طَویلا" - خدایا، ولىّ‏ ات، حضرت حجّت بن الحسن، که درود تو بر او و بر پدرانش باد؛ در این لحظه و در تمام لحظات سرپرست و نگاهدار و راهبر و یارى گر و راهنما و دیدبان باش، تا او را به صورتى که خوشایند اوست، ساکن زمین گردانیده و مدّت زمان طولانى در آن بهره مند سازی

سرویس : فرهنگ و ادب - تئاتر و هنرهای تجسمی زمان :   ۱۳۹۶/۱۱/۲۵ - ۱۲:۳۸ شناسه خبر : ۶۸۹۷۰۰
دکتر رهبرنیا در نشست «وجوه تعاملی هنر تعزیه و کارکردهای اجتماعی آن»:
«تعزیه» در روستا و شهرهای کوچک انعطاف‌پذیری بالایی دارد
خبرگزاری شبستان: یک استاد دانشگاه گفت: نمادهای تعزیه پیش از آنکه خاستگاه اسلامی داشته باشند، ریشه ایرانی پذیرفته‌شده در فرهنگ اسلامی دارند.

به گزارش خبرنگار شبستان، دکتر زهرا رهبرنیا، استاد دانشگاه امروز در نشست تخصصی وجوه تعاملی هنر تعزیه و کارکردهای اجتماعی آن که در پژوهشگاه هنر، فرهنگ و ارتباطات برگزار شد، گفت: در حوزه روانشناسی در دهه‌های اخیر بحثی تحت عنوان تفاوت‌های فردی مطرح است. افراد از ابتدای آفرینش ویژگی‌هایی دارند که برخی بر اساس ژنتیک و ارث اخذ شده و برخی یادگیری و بعضی خلقت خاص و منحصر به فرد خودشان است. با شناخت این ویژگی‌ها فرد می‌تواند در جایگاه اصلی خود قرار گیرد. اگر به بحث تعزیه می‌پردازیم با این عینک است که چگونه باید تعزیه را برای افراد در جامعه امروز بیان کرد. تعزیه در قالب سنتی خود می‌تواند برد و نفوذش را در عصر حاضر داشته باشد یا ممکن است تضعیف شود.

 

دکتر رهبرنیا با بیان اینکه اجراکننده تعزیه تنها راوی است، عنوان کرد: تعزیه توزیع و تصویری از کربلاست و متن آخرین عنصری بوده که به آن افزوده شده است. تعزیه از جنبه‌های مختلف از سوی پژوهشگران ایرانی و غیر ایرانی مورد بررسی قرار گرفته است اما تقریبا همگی از دیدگاه اعتقادی و سنتی به این نمایش آیینی پرداختند. کتاب نمایشنامه‌های کیش زروان از صادق آشورپور که از سوی انتشارات سوره مهر چاپ شده نگاهی به چند متن جامانده پیش از اسلام کرده و چند تعزیه را مورد بررسی قرار داده است. به زعم مولف نمایشنامه‌های کیش زروان تعزیه بازنمایی مصیبت امام حسین و یاران‌شان است و محتوای آن داستان واقعی عاشورا در سال 61 هجری قمری در صحرای کربلاست. تعزیه به معنای تسلی دادن و تسلیت گفتن است و تشبیه به معنای مثل و مانند کردن است.

 

وی تصریح کرد: در تعزیه نمادها و نشانه‌های فراوانی به کار رفته است. بی‌شک این نمادها پیش از آنکه خاستگاه اسلامی داشته باشند، ریشه ایرانی و پذیرفته‌شده در فرهنگ اسلامی دارند. تعزیه یک نمایش سنتی ایرانی شیعی در مورد مصیبت کربلاست که با موسیقی، نور، لباس و عناصر تئاتری جهت انتقال مفهوم قابل درک برای عامه مردم اجرا می‌شود.

 

این استاد دانشگاه با اشاره به اینکه تعزیه به عنوان هنر اجرایی آیینی مذهبی در ایران از عناصر بصری، شنیداری و ارتباطی استفاده می‌کند، بیان کرد: این ارتباط کارکرد عاطفی داشته و کنش ترغیبی آن به سمت عواطف و احساسات مخاطب نیز است. اجرای هر منطقه در عین داشتن کلیت مشابه به دلیل موضوع، تفاوت‌هایی با مناطق دیگر داراست که ناشی از تعاملات فرهنگی است. جنبه مثبت تعزیه در روستاها و شهرهای کوچک که هنوز دست‌نخورده باقی مانده‌اند انعطاف‌پذیری بالاست. داستان و روایت اول و آخرش مشخص است اما فرآیند و رویدادها منعطف است چون مرز زمانی و مکانی در تعزیه وجود ندارد می‌تواند در هر زمان و مکان با هر تعداد تماشاگر با بازه زمانی که در دست اجراکنندگان و مخاطبان است، اجرا شود.

 

دکتر رهبرنیا خاطرنشان کرد: از نکات دیگر تعزیه در شهرهای کوچک این است که متن ثابت نیست و بنا بر موقعیت، فضا و تماشاگران تغییر می‌کند، می تواند کوتاه یا بلند باشد یا بخش‌هایی بنا بر شرایط حذف شود. بداهه‌خوانی یا بداهه‌سازی از اتفاقاتی است که بسیار رایج است به عنوان مثال تعزیه‌خوانان بر اساس مجلس و عکس‌العمل مخاطب گاهی فی البداهه چند بیت به متن تعزیه اضافه کرده و می‌خوانند.

 

این استاد دانشگاه با بیان اینکه رابطه مخاطب و اجراکننده حتی در نقالی ایرانی نیز دیده می‌شود، اظهار داشت: بازیگران نمایش‌های سنتی ایرانی هیچ‌گاه اندیشه خود را به مخاطبان تحمیل نمی‌کنند اما در طول نمایش ارتباط نزدیکی با تماشاگران دارند. هنرهای تعاملی در دنیا شکل‌های مختلفی در اجرا دارد. در کشورهای دیگر در دو سه دهه اخیر در هنرهای تعاملی به مباحث آیینی، دینی و اعتقادی پرداخته شده است. ساختار بصری موضوع مورد استفاده برخی هنرهای تعاملی قرار گرفته است.

 

وی با اشاره به اینکه در پیشینه ایرانیان مانی را داریم، خاطرنشان کرد: مانی گفته است من پیامبر نور هستم، او یک ایرانی بوده که در دو سده قبل از میلاد زندگی می‌کرده است. با مانی خیلی مخالفت ها شد. به صراحت می گویم تمام اساس گرافیک ما، تجرید و انتزاعی که در اشکال و خلاصه‌سازی در گرافیک داریم ریشه اش در دیوارنگاری مانوی‌هاست. در بخش های دنیا مثل چین مانوی ها هستند. مانی و مانویان از نقاشی استفاده می کردند و این نشان می دهد که چقدر باهوش بودند که از چندرسانه‌ای استفاده می کردند. وقتی عملکرد امام خمینی را بررسی می کنیم می بینیم برای نحوه عملکرد ایشان می توان مدل ارتباطی تبیین کرد. امام خمینی (ره) دروس حوزوی خواندند و علوم ارتباطات در دروس حوزوی وجود ندارد و این مسئله که ایشان از مدل ارتباطی استفاده کردند نشان از هوششان دارد.

 

 

پایان پیام/31

نظرات

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

نظرات ارسال شده

سرخط خبرهای سرویس

بررسی اپلیکیشن کتاپ در گفت و گو با شبستان:

دسترسی مجاز به محتوای هزاران کتاب بدون خرید آن ها

خبرگزاری شبستان: یکی از مدیران این اپلیکیشن معتقد است کاربران با امکان بررسی محتوایی کتاب ها بر روی این اپلیکیشن می توانند برای انتخاب و خرید دقیق تر کتاب مورد علاقه خود آسان تر اقدام کنند.

اخبار برگزیده شبستان