خبرگزاری شبستان

یکشنبه ۸ اسفند ۱۳۹۵

الأحد ٢٩ جمادى الأولى ١٤٣٨

Sunday, February 26, 2017

اللَّهُم کُنْ لِوَلِیِّکَ الحُجَةِ بنِ الحَسَن، صَلَواتُکَ علَیه و علی آبائِه، فِی هَذِهِ السَّاعَةِ وَ فِی کُلِّ سَاعَه، وَلِیّاً وَ حَافِظاً و قَائِداً وَ نَاصِراً وَ دَلِیلًا وَ عَیْنا، حَتَّى تُسْکِنَهُ أَرْضَکَ طَوْعا وَ تُمَتعَهُ فیها طَویلا" - خدایا، ولىّ‏ ات، حضرت حجّت بن الحسن، که درود تو بر او و بر پدرانش باد؛ در این لحظه و در تمام لحظات سرپرست و نگاهدار و راهبر و یارى گر و راهنما و دیدبان باش، تا او را به صورتى که خوشایند اوست، ساکن زمین گردانیده و مدّت زمان طولانى در آن بهره مند سازی

سرویس : مسجد و کانون ها - مسجد طراز اسلامی زمان :   ۱۳۹۵/۲/۸ - ۱۳:۵۸ شناسه خبر : ۵۳۹۳۱۳

مسجد و مصلی تخت فولاد اصفهان چگونه شکل گرفت؟
خبرگزاری شبستان: مسجد و مصلی تخت فولاد اصفهان مرکز بسیاری از فعالیت ها بوده است و بدین سبب طبعا وسعت محلی مصلی بیشتر از جامع بود.

به گزارش گروه مسجد و کانون های مساجد خبرگزاری شبستان، مراکز اجتماعات مذهبی را به سه درجه می توان قسمت کرد که بزرگ ترین آنها مصلی و کوچک ترین آنها مساجد محلات است و رتبه مسجد جامع هر شهری از این جهت پایین تر از مصلی و بالاتر از مساجد دیگر است. شعاع احتمالات جوامع بیش از یک فرسخ شرعی نیست و اگر در یک نقطه شهر مسجد جامع داشته باشیم، باید مسجد جامع دیگر به فاصله یک فرسخ شرعی بنا شود. بدین سبب علمای محتاط اصفهان از قبیل آقامحمد بیدآبادی و حاج ملاحسین علی تویسرکانی برای اقامه صلوه جمعه به خارج شهر می رفتند، در محلی مثل قریه رنان و خوراسکان که فاصله اش از مسجد جامع عتیق که محل نماز امام جمعه ها بوده است، کمتر از یک فرسخ شرعی نباشد. از جامع شهر علاوه بر اقامه نماز جمعه، استفاده های دیگر از قبیل ابلاغ اوامر سلاطین و دستورات فقها و قضات و اخذ تصمیمات کلی کشوری و لشکری و مشاورات عمومی و امثال آن نیز دیده می شده و در حقیقت کار جراید و مجلات و اعلان های چاپی و دستگاه رادیو امروزی را در همان جوامع انجام می داده اند.

 

اما مصلی، شعاع و انواع استفاده اش بزرگ تر و عمومی تر از جوامع بوده یعنی امکان داشته اند که اصحاب چند جامع در یک مصلی مجتمع شوند و اعمال چند جامع در یک مصلی انجام گیرد. بدین سبب طبعا وسعت محلی مصلی بیشتر از جامع باشد. همین طور که در مصلی و جامع اصفهان می بینیم که مساجد مصلای فعلی تخت فولاد چندین برابر جامع عتیق و جامع جدید عباسی است.

 

مصلاهای قدیم اصفهان نیز بر همین قیاس خیلی بزرگ تر و وسیع تر از جوامع بوده است. در اصفهان چند مسجدمصلی داشته ایم. قدیم تر از همه مسجد مصلای کوله پارچه در جنوب و مصلای طوقچی است در شمال شهر، متعلق به ایامی که شهر به دو ناحیه مدینه و یهودیه تقسیم می شد و مصلای یهودیه در طوقچی و مصلای مدینه در ساحال جنوبی رودخانه، حدود پل شهرستان بود، نزدیک قلعه شهرز که جزو کوله پارچه است.

 

مسجد مصلای مدینه شاید تا حدود قرن هفت هجری دایر بوده و در موقعی که مرکز شهر فعلی درست شده، مصلی منحصر به طوقچی بوده است و مصلای طوقچی تا قبل از خرابی های شهر و از بین بردن قبرستان طوقچی، کاملا معلوم و مشخص بوده، هنوز هم اسم اش و محل اش در افواه باقی است. آن مصلی خیلی کوچک تر از تخت فولاد بوده اما در سمت جنوب اش ساختمانی مشابه همین  ساختمان مصلی در تخت فولاد داشت.

 

دیگر از مصلاهای قدیم اصفهان مصلای بیدآباد است که اکنون قبله دعا می گویند. در این محل نیز قبرستان و مصلای قدیمی بوده است. شاید در همان زمان که مصلای طوقچی نیز دایر بوده و این مصلی اختصاص به محله بیدآباد و در کوشک و شهیش و تیران و مورنان داشته و چون این محلات قسمتی جدا از جوباره و در دست بوده و فاصله زیادی داشته، دارای مصلای مخصوص بوده است. دیگر از مصلاهای قدیم، مصلای مسجد لنبان است که مخصوص محلات غربی شهر یعنی لنبان و جوزدان و الیادران بوده است.

 

تازه ترین مصلاها مسجد مصلی مصلای فعلی است در تخت فولاد که ظاهرا بنای آن متعلق به اوایل عهد صفوی است که وسعت شهر از طرف مشرق و شمال به سمت مغرب و جنوب امتداد یافت و محتمل است که این مصلی هم در قدمت ردیف مصلای طوقچی باشد. به این احتمال که این مصلی در اصل متعلق به بخش مدینه بوده که از شهرستان تا خواجو و خوراسکان امتداد داشته است. ولیکن احق این است که در آن تاریخ مصلای مدینه مصلای کوله پارچه بوده که نام اش هنوز باقی است.

 

قدر مسلم این است که از اوایل عهد صفویه این محل به نام مصلی معروف بوده و در طومار زاینده رود، محله تخت فولاد فعلی را به نام مصلی ثبت کرده و قریه کوله پارچه را از قدیم به نام مصلی اضافه می کرده و کلدی باجه مصلی ثبت می کرده اند. هرچه بوده مصلای تخت فولاد کم کم مصلای طوقچی را از اهمین انداخت تا به حال حاضر رسید که مصلای اصفهان منحصر به همین محله است.

 

مصلای تخت فولاد در عهده صفویه معروف بوده است که شاردن نام می برد. در وقایع السنین می نویسد: مدفن آقا حسین خوانساری ما بین مصلی و آب انبار است یعنی آب انبار مادر شاه زاده که بنای خیلی قدیمی است.

 

به طوری که از سیاحت نامه شاردن و کتب دیگر معلوم می شود مصلای تخت فولاد در عهده صفویه برای ادای نماز عیدین دایر بوده و مخصوصا در عید قربان شتر قربانی را به تخت فولاد نحر می کرده و منبر وعظ و محل اجتماع مفصلی در حدود مسجد رکن الملک فعلی و غسال خانه و تکیه تویسرکانی فعلی بوده است که ظاهرا همان منبع را به مسجد مصلی نقل کرده اند.

برگرفته از کتاب مساجد در تمدن اسلامی

پایان پیام/248

نظرات

نام :
ایمیل:(اختیاری)
متن نظر:
ارسال

نظرات ارسال شده

سرخط خبرهای سرویس

معاون دفتر فرهنگی اجتماعی معاونت توسعه روستایی و مناطق محروم ریاست جمهوری:

محوریت مساجد در اوقات فراغت، موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی می‌شود

خبرگزاری شبستان: یک مقام مسئول در نهاد ریاست جمهوری با بیان اینکه گستردگی آسیب‌های اجتماعی با وجود کثرت دستگاه‌های فرهنگی، تعجب‌برانگیز است، گفت: هم‌افزایی این دستگاه‌ها با محوریت مساجد می‌تواند موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی شود.

اخبار برگزیده شبستان